JOANNA KUGIEL FRYDRYSZAK " C H Ł O P K I " - OPOWIEŚĆ O NASZYCH BABCIACH

Ta opowieść to pasjonujący cykl reportaży, wyjątków z pamiętników,  rozmów z żyjącymi jeszcze kobietami z okresu przedwojennego, opracowań naukowych, dokumentów archiwalnych i tp. Przed laty czytałam pamiętniki lekarzy, którzy starali się pomóc, uświadomić, nauczyć higieny czy też leczyć w rozpowszechnionych chorobach kiedy śmiertelność dzieci była w Polsce niespotykana. Pamiętniki lekarzy powstały z inicjatywy Melchiora Wańkowicza i wstrząsnęły opinią publiczną.  Okres zaborów, okres międzywojenny to wlaśnie czas obejmujący opisane dzieje kobiet wiejskich.  Nie miały prawa do własnego życie, małżeństwa były aranżowane, wszechobecna bieda, wielodzietność, choroby, śmiertelność i ciężka praca , praca i jeszcze raz praca. Musiały nakarmić, zdobyć to pożywienie, kilka kur i jajka dawały możliwość sprzedaży w odległym miasteczku, a za te parę groszy trzeba było kupić sól, naftę i od święta cukier. Elektryczności nie było, wody  przeważnie też nie było, bo nie stać na wykonanie własnej studni. Stąd brak higieny, ciemnota i zabobony, a to wszystko nie pomagało w wychowaniu dzieci, które już od trzeciego roku życia musiały pracować przy wypasie gęsi ( pasionka) a trochę starsze przy paszeniu bydła. Edukacja była droga. odzieży brak , a buty to już luksus. Marzenia o szkole tak dzieci jak i ich matek nie zawsze mogły się spełnić. Sporaomłodych dziewcząt szlo na służbę do miasta, spora wyjechało po za Polskę ( np. do Francji ) ale najlepiej miały młode dziewczyny, które trafiły do Danii - tam poznały inne, bardziej cywilizowane życie, udogodnienia w gospodarce  i tp. ale to tylko nielicznym się przytrafiło. Powstawały tak zwane Uniwersytety Ludowe, ale też miały swoich przeciwników - bo poco edukacja  - to diabelski wynalazek i tu niestety niechlubna rola kościoła dała o sobie znać,. Chociaż i były wyjątki pozytywne ale mizerne. Książka wywarła na mnie ogromne wrażenie - przypomniałam sobie z dzieciństwa pobyt na wsi pod Wilnem. Gospodarstwo było spore. biedy nie było, ale od świtu do nocy pracowała żona P. Ignacego  - nawet nie pamietam jej imienia - bo to  była Ignacyna. Zawsze cicha, pokorna w chusteczce na głowi, wstawała skoro świt, kładła się jak wszystko było w gospodarstwie oporządzone. Zimą tkała na krosnach, przędła wełnę na kołowrotku, latem bieliła płótno na słońcu, mieliła ziarno na mąkę w żarnach i musiała zadbac o dom, wyżywienie i o męża pracujacego w polu lub koszącym na łące. Dopiero teraz rozumiem jak ciężkie miała życie. Tak więc CHŁOPKI to sama prawda - bolesna do bólu i warto wziąć tę książkę i spokojnie przeczytać. Obejmuje ona okres naszych polskich wiejskich dziejow od 1897 roku do 1991 roku w ktorym jeszcze żyły nasze Babcie.

JULIA łAPIŃSKA " DZIKIE PSY "

 Trudno określić jaka postać  tego kryminału jest pierwszoplanowa : czy INGA  podkommisarz policji,  czt przebiegła i " nieuleczlnie " ambitna  dziennikarka, czy też nieczuła i bezkokmpromisowa LAURA terapeutka. Do tego byli uczestnicy wojny w AFGANISTANIE - reporter , fotograf i snajper - którzy teraz wspólnie spotkali  w willi w okolicy Borno Sulimowa żeby uczcić Sylwestra. Jest też towarzystwo spotykające się w lokalu w mieście, - to  biznesmani od brudnych interesów powiązani ze sobą, jest ośrodek dla internownuych cudzoziemców w którym  przeprowadza " wyjątkowy" eksperyment  na nastolatku pani terapeutka no i są morderstwa. Zaginęło dwóch młodych chłopców - to  syn stomatologa i chłopak z Ośrodka  po przjściach- ten od eksperymentu pani LAURY. Trawają poszukiwania chłopców, ale jak na razie  bezskutecznie.Jast wyjątkwa zimna pora roku, móz, śnieg , zawieje.  skute lodem jezioro. akcja jak w typowym kryminale ,  kto zabił, kto powiesił jak prowadzić dochodzenie, jest manipulacja faktami i to wszystko trzyma w napięciu czytelnika  - typowe dla tego typu powieści 

FREDERIGUE DEGHELT " BABUNIA '

 Świetna dziennikarka mieszkająca w Paryżu zaczyna przygodę życia --  rospoczyna pisać powieść.                                 W górach na terenie Sabaudii mieszka samotnie jej owdowiała osiemdziesięcioletnia Babcia, którą dobrze sytuowane sórki chcą oddać do Domu Opieki. Babcia nie jest niepełnosprawna i wnuczka wiedziona impulsem sprzeciwia się tym zamiarom córek,  zabierając Babcię do siebie.I tak rozpoczyna się wspólne życie Babci z wnuczką odnawiając przy tym po wielu latach wzajemna miłość.Dochodzi do ujawnienia tajemnicy skrywanej przez Babcię od wielu  lat - a mianowicie jej ukochanie książek i ich  doskonała znajomość. Poza tym  Babcia staje się pierwszą recenzentką i korektorką powieści pisanej przez wnuczkę.Ta śliczna opowieść o relacjach wnuczki z sędziwą Babcią jest wyjątkowa - tak jak i wyjątkowe  i zaskakujace czytelnika jest zakończenie tej książki.                                                                   Ciekawa, dobra, pełna uczucia książka     - POLECAM

ELŻBIETA CHEREZIŃSKA ODRODZONE KRÓLESTWO ( TOM V )

 Jak  i w poprzednich tomach dzieje się bardzo dużo. Jan Luksemburski najeżdża na Kraków, ale to nieudany najazd.i tylko udaje mu się zawładnąć w następnym najeździe część księstw śląskich..                  Tymczasem na Wawelu tragedia - umiera otruta córka Łokietka, a  młodziutki Kazimierz leży obłożnie chory i trwa walka o jego życie - to działanie wysłanniczek Jarogniewa Wierzbki i Dziewanny. W Malborku trwa narada Luthera z Brunszwiku i jego " świętoszków ", a   Schwarzburg - doskonały dyplomata próbuje rozwikłać tajemnicę śmierci swego przyjaciela Kuna i śmierci swego brata. Gdzieś w  ostępach puszczy pracują leśne kuźnie kując broń, a nad brzegiem jezior wydobywa się rudę żeleza wszystko dla uzbrojenia tych którzy więcej zapłacą.  Łokietek znowu walczy - to mała wojna z Krzyżakami, a Jan Luksemburski wspólnie z Krzyżakami zwołuje krucjatę przeciw Żmudzinom i Litwinom -  zakończoną niepowodzeniem.. Na dworze Rekissy i wśród dworzan wędrującego po Europie Jana L. przemieszcza sie tajemnicza jej opiekunka  Hunka albo też w zależności od sytuacji Hugo - znakomity  luminatorem ksiażek. Po wylewie Henryk z Lipy jest pielegnowany przez Rekissę i żadni medycy ani uzdrowiciele nie dają szansy na jego powrót do zdrowia.   Na Wawelu Jemioła zaczyna walkę o uzdrowienie Kazimierz i po dugim czasie ją wygrywa . Jan Luksemburki chce zdobyć Poznań i dać go Rokissie, ale nagle ślepnie i odchodzi z wojskiem do Czech. Dochodzi do sojuszy Łokietka to z Węgrami to z Giedyminem i do okrutnej wojny z Krzyżakami po ich napaści,  spaleniu  i zbeszczszczeniu wielu miast, a w nich kościołów. Odwet wojsk Łokietka jest niebywały, zaciekły i zwycięski - pola  Radziejowskie i pod Płowcami są świadkiuem śmierci kilkuset Krzyżaków i wzięcia do niewoli wielu ich dostojników. Sporo jest innych wątków  jak np rozwikłanie tajemnicy śmierci Przemysła, rola Zbysławy i Michała i dramatyczne wyznania dziadów " czterech wichrów" łącznie z krwawą walką w rocznicę  porwania sprzed lat. Jest śmierć Henryka z Lipy, oczywiście też małżeństwo Kazimierza z  ochszczoną córką Gedymina i przyjście na świat jego córki, a politycznie znowu rola Zakonu w podbiciu i zgarnięciu Kujaw jako odwet za niedawną kleskę na polach radziejowskich. Wielki Mistrz tymczasem przygotował makabryczny podstępny spektakl w Malborku z udziałem Roty Wolnych Prus, Jarogniewa i trzech Starców Siwobrodych wroli głównej.                                                     Koniec ostatniego tomu to odejście Władysława - zmęczony życiem,  już nie wstał z łoża i w otoczeniu wszystkich bliskich umiera. Piękny jest opis jego spotkania gdzieś w zaświatach i ciotką Kingą jej mężem, mnóstwem Piastów i ukochaną Rulką.

ELŻBIETA CHEREZIŃSKA WOJENNA KORONA ( Tom czwarty)

 Sporo jest wątków w kolejnym tomie tej wielkiej "epopeii".Najpierw wielki zimowy Turniej Rycerski organizowany przez Jana Luksemburkiego w Pradze - zakończony chaosem i pożarami. Oczywiście jest nieustająca miłość Jana z Lipy i Rekissy i marzenia Jana Luksemburskiego o pięknej Rekissie. A Władysław w wojennej koronie - wchodzi w sojusz z Gedyminem i walczy z Branderburgią mając przy boku Dawida namiestnika Grodna i jego nieustraszonych, walecznych lecz żądnych łupów Litwinów i zdobywa Miedzyrzecz. Jego wojenna korona jeszcze nie raz musi być założona na polu bitwy. Są małżeństwa koniukturalne zawierane przez rodziców nieletnich córek i synów, są zdrady i sojusze, podstępne trucia  i morderstwa , które dotykają i to w najbardziej bolesny sposób parę królewską. Pokątnie działa pełen nienawiści Półtoraoki Jarogniew doprowadzjąc do mordestwa Dawida i tragedii na Wawelu. A nłody  Kazimierz - po przez układ ojca z Gedyminem żeni się z jego córką Anną - już ochszczoą śliczną, błękitnooką złotowłosą litwinką i walczy z nieznaną chorobą, a sprowadzani najmądrzejsi medycy są bezradni. Jest wielka czysta przyjaźń arcybiskupa Janisława z nową "MATKĄ" Jemiołą i późniejsza jej rola na dworze krakowskim. przy chorym Kazimierzu.. Świetnie się spisuje Borutka przy królu  tak jak i Hunka - albo Hugon ( w zależności od potrzeb i okoliczności ) raz jako opiekunka czuwająca nad Rekissą a innym razem jako doskonały iluminator księgozbiorów Rekissy albo jako współtowarzysz licznych podróży po Europie Jana Luksemburskiego. Są perypetie pomiedzy wykradzioną z klasztoru ukochaaną karlica, a jej zakochonym Grungahenem Jest wielka polityka z Papieżem w roli głównej, jest także wielka polityka na krzyżackim zamku w Malborku,  no i zapędy Jana Luksemburskiego i  mobiluzacja wojsk do najazdu na Polskę i odebrania  Łokietkowi korony. Nie było by to możliwe gdyby nie ciężka choroba  i sparaliżowany na łożu Jan z Lipy - marszałek Czech.

ELŻBIETA CHEREZIŃSKA PŁOMIENNA KORONA ( TOM TRZECI )

 Najobszerniejszy z wszystkich tomów obejmuje dzieje lat  od 1291roku do 1320 roku , a jego początek to pogrom templariuszy przez Saracenów i koniec królestwa Jerozolimy i tragedia ludobójstwa i pożar w mieście AKKA. Jest nowa postać - to uratowany z pogromu tajemniczy templariusz Koendert (Kuno} i jego ciężko ranny brat Gerland oraz ich losy w naszym kraju. Oczywiście najważniejszą postacią jest  Władysław i jego rodzina , mądra i skromna Jadwiga, ich osobiste tragedie z utratą dzieci i ciągła walka z przeciwnościomi losu   -" zawsze pod wiatr ". Tymczasem na czeskim dworze Przemyślinów - nieustannie majacych ochotę na polską koronę jest znana nam REKISSA córka Przemysława - najpierw jako żona Przemyślina, później wdowa po nim, następnie także  jako wdowa po   Rudolfie Habsburgu. Piękna, silna  i mądra z niezwykłą zajadłością zwalczana przez pasierbicę Anne i jej męża Koryntczyka, a następnie przez Eliśkę żonę Jana Luksemburskiego. Wyjątkowa jest postać Jakuba Świnki - polskiego arcybiskupa , oraz jego następcy Janisława (obaj nie stronią od kontaktów z tzw. "dzikimi" czyli poganami w rozumieniu krzyżaków, a przede wszystkim z kontaktu z ich  leśną" matką " DĘBINĄ ) W tym czasie w Rzymie i Awinionie zmieniają się kolejni papieże, a nasz Jakub Świnka i Janisław walczą u nich o przychylność dla Władysława..Ciągle pojawia \się wyjątkowo wredna postać zachłannego na zaszczyty i bogactwa , nieprzejdnanego wroga Władysława - biskupa Muskata. Ciekawą postacią jest wiernyt i kochający Rekissę  Henryk Lipski, mądry, szlachetny i waleczny. Pojawia się też BORUTKA - najpierw jako sierotka znaleziona przy drodze, później już jako najwierniejszy z wiernych giermek Władysława . Jest opisana  STARA POLSKA  z Poznaniem, i tamtejsze   rody o wyjątkowych ambicjach jak np. ród Zarembów i Michał najpierw wierny druch Przemysława, później wróg swoich stryjów i jego " przemiana "w złotołuskiego smoka. Oczywiście baśniowo - fikcyjne wątki urozmaicają fabułę wszystkich kolejnych tomów i wprowadzają wyjątkowo tajemniczą treść.                                                                                                                                            Tymczsem Krzyżacy rosną w siłę, zagarniają ziemie, budują kolejne zamki, walczą, mordują, palą grody i miasta, a w tym procederze wyjątkowo wyróżnia się  " rzeźnik gdański " VON PLOTZKAN "        Są opisane losy Mathyldy i Waldemara i ich śmierć taka jak i ich dotyczczasowe niegodne życie,         Jest sporo w każdym z tomów opisów życia w klasztorze Klarysek i wyjątkowe postaci kobiet przebywających w nich - najczęściej z własnej woli.

Na zakończenie tego tomu jest opis gdy po znojach walk i trudach życia, Łokietek zostaje ukoronowany na króla Polski - przy biciu dzwonów i radości zgromadzonych tłumów.

ELŻBIETA CHEREZIŃSKA " NIEWIDZIALNA KORONA " TOM ii ( ROK 1296 do 1306)

Akcja tego tomu z początku  toczy się wokół królewskiego rodu  PRZEMYŚLINÓW, a następnie w Poznaniu, Gnieżnie, na Węgrzech, w  Rzymie, Rusi Halickiej i w Branderburgii. Po śmierci króla Przemysława II prowadzone jest  trudne śledztwo i przygotowywanie zwłok do pogrzebu i już zaczynają się skomplikowane zabiegi wokół pustego tronu po królu .Vacław II  Przemyślida król Czech dąży do objęcia tronu  gdy po śmierci żony zawiera małżeństwo z córką Przemyslawa - RIKISSĄ i to mu się udaje..A Ród Zarembów ? to pełen buty i ambicji, dążycy w tym czasie w imię " Świętej Pamięci" do objęcia najwyższych stanowisk w Starszej Polsce, Po śmierci Vacława II apetyt na polski tron ma dla odmiany nawet Wielki komtur powołując się na babkę z rodu PIASTÓW. Tymczasem - Władysław - książe kujawski - wyklęty przez bislupa Zarembę, banita,  tuła sie poza krajem, ukrywa, zawiera przyjaźnie, szuka sprzymierzeńców i jak zwyklę znajduje ich wśród Węgrów., a w 1300 roku udaje się na wielkie uroczystości do Rzymu. Papież Bonifacy VIII udziela mu dyspensy, błogosławi i widzi w nim przyszłego króla tak jak i jednooki strażnik ubogiego kościółka Św, Szczepana. Tymczasem  tzw. cisi  albo też sekretni wykonują swoje " misje " często usuwając niewygodnych dostojników, pomagają zawierać koniukturalne małżeństwas  - oczywiście za wysokie opłaty.. Trwa przkustwo, wybuchają wojny, potyczki zbrojne i zabory kolejnych niast i wsi, a po lasach krażą " dzicy  " i odziane w zielone suknie tajemnicze wysłanniczki  DOMETER. Gdy ginie najmłodzszy król Czech - wraca Władysław, już inny, odmieniony, rozważny, roztropny i zdobywajac KRAKÓW jako Książe MAŁEJ POLSKI. Nad tymi wydarzeniami czuwa jak zwykle JAKUB ŚWINKA - arcybiskup.    Są też przedziwne  niewytłumaczlne pełne grozy zjawiska, baśniowe i legendarne, są klęski pożarów, śmierci od piorunów. Nie ma świętości nawet wśród duchownuch na czela z biskupem Muskatem, a na dworze czeskim to  aż roi się od nałożnic i dzieci nieślubnych. Jak na tym tle wydaje się piękna postać RIKISSY, wietność Michała Zaremby, oddanie Rekissie Jana z Lipy i  Kaliny, a JADWIGA  -Jadwisia jak ją Władyslaw pieszczotliwie  nazywał  - to wierna i mądra żona Władysława czekająca z dziećmi na jego powrót,  ukrywająca się z dziećmi dotąd na wsi jako chłopka. Jadwiga wierzyła, ze wróci i zwycięży w walca o  MAŁĄ POLSKĘ .i wróził i zwyciężył.